Dorszowate to rodzina ryb zaliczana do rzędu dorszokształtnych, zamieszkująca głównie wody północnej części Oceanu Atlantyckiego i Spokojnego, ponadto także chłodne rejony mórz półkuli południowej. Z wyjątkiem słodkowodnego miętusa do dorszowatych należą gatunki wyłącznie morskie.
Do dorszowatych zalicza się kilkadziesiąt gatunków, z których 4 występują w Morzu Bałtyckim – dorsz, motela, witlinek i rdzawiec.  Obok śledziowatych dorszowate mają największe znaczenie w światowym rybołówstwie.
Dorsz posiada wydłużone, opływowe ciało. Głowa jest długa i masywna z szerokim pyskiem i górną szczęką wysuniętą do przodu. Na podbródku znajduje się pojedynczy, dobrze rozwinięty wąs.  U dorsza występują trzy wyraźnie oddzielone płetwy grzbietowe i dwie, również wyraźnie oddzielone, płetwy odbytowe. Płetwy brzuszne położone są przed płetwami piersiowymi. Wyraźnie widoczna u tej ryby jasna linia boczna jest łukowato wygięta ponad płetwami piersiowymi i zachodzi na głowę. Całe ciało pokrywają drobne, głęboko wrośnięte łuski. Ubarwienie dorsza jest uzależnione od podgatunku i barw przeważających w ich miejscach występowania. Grzbiet  zazwyczaj przybiera barwy zielonkawe, jasnoszare, brązowawe lub czerwonawe z plamistym wzorem, a brzuch biały. Grzbiet, wierzch głowy i boki są dodatkowo usiane licznymi, ciemnymi plamkami.  Linia boczna jasna, wyraźnie odcinająca się.Widoczny u młodych ryb o długości 5-10 cm wyraźny wzór szachownicy . Dorsz maksymalnie osiąga długość 2 m - północno-zachodni Atlantyk. W Morzu Północnym, w wieku 6-10 lat, dorsz osiąga długość około 80 cm.

Głównym pokarmem dorsza są krewetki bałtyckie, tobiasze i omułki jadalne, choć jako ryba drapieżna, dorsz poluje również na śledzie i szproty.Dorsz jest drapieżnikiem. Żywi się głównie rybami z rodziny śledziowatych, babkowatych, makrelami, narybkiem ryb dorszowatych, skorupiakami . Powszechny jest kanibalizm – im większy okaz, tym częściej odżywia się młodymi swojego gatunku. Pogoń za rybami ułatwia mu wrzecionowaty kształt ciała znamionujący dobrych pływaków. Silnie zbudowany i uzębiony pysk jest przystosowany do chwytania zdobyczy, a dobrze rozwinięty wąsik na podbródku pomaga przy penetracji dna.

Tarło trwa od marca do sierpnia, samica składa nawet 500 000 jaj w głębszych miejscach w morzu. Przezroczysta ikra o średnica 1,5 mm, unosi się w górę ku powierzchni wody. Okres jej inkubacji trwa 2-4 tygodnie, po 3-5 miesiącach młode ryby o długości 3-6 cm schodzą w przydenne warstwy wody.   
 
Występowanie: Północny Atlantyk. Na zachodzie od północnej Finlandii do północnej Karoliny, na wschodzie od Spitsbergenu do Zatoki Biskajskiej; w Morzu Bałtyckim żyje podgatunek Gadus morhua callarias - dorsz bałtycki. Przebywa w strefie od brzegu do głębokości 600 m (czasami głębiej, jednak zwykle od 150 do 220 m), zarówno przy dnie, jak też w strefie wolnej wody. Młode ryby często spotkać można w bardzo płytkich wodach.

  W światowych połowach zajmuje drugie miejsce po połowach śledzia. Ceniona wątroba, przetwarzana na pasty rybne, uzyskuje się z niej tran oraz witaminy A i D.

Jako łatwo dostępna i pożywna ryba łowna dorsz miał duże znaczenie w rozwoju cywilizacji wybrzeży północnego Atlantyku, będąc "chlebem powszednim" wielu społeczeństw. Ciągle jest jedną z najważniejszych ryb poławianych komercyjnie. W konkurencji o jego malejące zasoby dochodziło do międzynarodowych konfliktów. Dziś dorsz stał się symbolem niezrównoważonego rybołówstwa – ze względu na przełowienie, szczególnie populacji w zachodnim Atlantyku oraz w Morzu Północnym i Bałtyku, ten jeszcze niedawno powszechny gatunek jest narażony na wyginięcie. W Polsce jego połowy i zarządzanie są głównym problemem rybołówstwa i ważnym tematem politycznym.
 
Dorsz bałtycki, z kaszubskiego nazywany pomuchlą. Spotykany jest od Cieśnin Duńskich do Zatoki Botnickiej. Dorsze bałtyckie odznaczają się mniejszymi  niż dorsze atlantyckie rozmiarami ciała i przystosowaniem do wód o mniejszym zasoleniu.

 Dorsz jest gatunkiem znoszącym różny stopień zasolenia wody. Istnieją jednak obszary w Bałtyku, np. Zatoka Botnicka, w których ze względu na zbyt niskie zasolenie dorsz nie występuje. Temperatury optymalne dla życia i rozrodu to 2-7 °C. Młode dorsze przebywają w płytkich, przybrzeżnych wodach, osobniki dorosłe przebywają na otwartym morzu. Zazwyczaj dorsz przebywa na głębokości do 220 m, ale czasami schodzi nawet na 600 m. Zazwyczaj żeruje przy dnie, czasami również w toni. Wiosną dorsz żeruje na głębinach, przez resztę roku spotkać go można na otwartych wodach. Zazwyczaj trzyma się w mniejszych lub większych ławicach.
W Bałtyku dojrzałość płciową samce osiągają po 2-3. roku życia, a samice po 3-4. roku życia. W Morzu Północnym dorsz dojrzewa płciowo w 5-6. roku, a w Morzu Barentsa w 8-12. roku życia. Tarło w Bałtyku odbywa się od marca do sierpnia z nasileniem w kwietniu-czerwcu w głębokich wodach (Głębia Bornholmska) – gdzie zasolenie jest większe, co zapewnia ikrze pływalność.Pojedyncza, dorosła, duża samica dorsza może złożyć od 0,5 mln do nawet 9 mln jaj, które unoszą się następnie swobodnie w wodzie. Po 15-20 dniach wylęgają się z nich larwy długości ok. 4 mm i rozpoczynają żerowanie . Po 3 miesiącach młode dorsze osiągają długość 3-6 cm i przechodzą na przydenny tryb życia.
Rozmiary poszczególnych osobników zależą od ich wieku, gdyż ryby rosną przez całe swoje życie. Dorsz może przeżyć ponad 20 lat,

Rekord Polski: 28,9 kg  159 cm – 2001 r.
 Wymiar ochronny  35 cm
 Okres ochronny   od 1.VI do 31.VIII